Zašto je zanemarena?

Vuna je nekad bila važna sirovina, a danas ju često tretiraju kao otpad

Agrovijesti
Fotografija:
U našim krajevima u kojima je postojala duga tradicija uzgoja ovaca vuna se koristila kao neizostavna sirovina za proizvodnju odjevnih predmeta

Vuna je kvalitetan proizvod i sirovina koja je nažalost u našoj zemlji prilično zanemarena i zapostavljena do te mjere da ju se često tretira kao otpad, a njeno zbrinjavanje postaje ekološki problem. Ona je prije svega sirovina za tekstilnu industriju, ali njena upotreba nije ograničena samo na proizvodnju odjevnih predmeta, već se vuna može iskoristiti i za različite druge namjene. Zbog svojih specifičnih fizikalnih svojstava ona ima određene prednosti u odnosu na neke druge sirovine. Vuna je tisućama godina bila vrlo važan proizvod u uzgoju ovaca. O striži vune i upotrebi iste čitamo i u prvim Biblijskim knjigama i tako vidimo da je vunu koristio izraelski narod još oko 1.800 godina prije Krista, piše Savjetodavna služba Ministarstva poljoprivrede.

U našim krajevima u kojima je postojala duga tradicija uzgoja ovaca vuna se koristila kao neizostavna sirovina za proizvodnju odjevnih predmeta. No, s današnjim suvremenim i ubrzanim načinom života uporaba vune je zasigurno neopravdano potisnuta u drugi plan i zamijenjena s odjevnim predmetima od drugih vlakana (pamuk, sintetička vlakna).

Neke od najvažnijih fizikalnih osobina vlakana vune opisanih u stručnoj literaturi i koji razlikuju vunu od ostalih tekstilnih premeta jesu: valovitost, finoća, dužina i visina vlakna, jačina, elastičnost, gipkost, torzija, sjaj, higroskopnost, toplina i boja. U zemljama razvijenog ovčarstva (Australija, Novi Zeland) uzgajaju se pasmine ovaca koje imaju idealna svojstva vune za upotrebu u tekstilnoj industriji. U Hrvatskoj u uzgoju, objašnjavaju stručnjaci, imamo uglavnom ovce u tipu pramenke čije je runo otvoreno do poluotvoreno te sastavljeno od dugačkih i šiljastih pramenova. Gruba i debela vlakna su slabe elastičnosti i valovitosti tako da tekstilna industrija kod nas uglavnom ne koristi domaću vunu u preradi.

Jedna od zanimljivijih osobina je toplinska osobina vune. Vuna slabo provodi toplinu, zato odjevni predmeti od vune izvrsno štite od hladnoće, ali i od vrućine. Kod vunenih predmeta se  u međuupredenim ili međuutkanim prostorima nalazi velika količina zraka, zbog čega su vuneni predmeti dobri izolatori. Zato ljudi u surovim klimatskim uvjetima s niskim temperaturama nose vunene predmete, no malo je poznato da i ljudi u vrućim pustinjskim predjelima kada je visoka temperatura nose kožuhe. Vuneni odjevni predmeti su naročito pogodni za radnike u šumskim, poljoprivrednim i ostalim djelatnostima koje su vezane uz boravak u prirodi, bez obzira na vremenske prilike. Poznata je uzrečica da vuna zimi grije, a ljeti hladi!

Prirodna svojstva i funkcije vune blagotvorno djeluju i olakšavaju tegobe poput reume, bolova u mišićima i problema povezanih sa slabom cirkulacijom. Poznato je da osobe koje nose vunene čarape nemaju problema s neugodnim mirisima nogu upravo zato što vuna ne zadržava znoj. Vuna kao prirodni proizvod stvara zdravo i povoljno okruženje za spavanje, dok mekoća vlakana jamči poseban osjećaj udobnosti i relaksacije svojstven samo vuni.

Unazad  desetak i više godina u Hrvatskoj djeluju različite udruge koje izrađuju razne predmete i suvenire od vune tehnikom filcanja. Ova tehnika za naše krajeve nije tradicija već nam je došla s istoka (Rusija), ali se u novije vrijeme sve više koristi. Filcanje je tehnika obrade češljane neupredene vune, pri čemu se vunene niti termičkim i mehaničkim djelovanjem, uz pomoć vode i sapunice kod mokrog te igle kod suhog filcanja, isprepliću i stvaraju tkaninu ili čvrsti predmet. Filcanjem se mogu izrađivati na desetke različitih predmeta od vune. Tako se mogu proizvoditi: papuče, pojasevi, šeširi, torbice, slike, cvjetovi, ptičice, kuglice, otirači, prsluci, kape, ogrlice i slično, ističu u Savjetodavnoj službi navodeći kako je primjena vune veoma široka te je velika šteta što na razini Hrvatske ne postoji uspostavljen sustav organiziranog otkupa ove vrijedne sirovine.